Het zorgmodel
Hoe komt het goede ouderschapsplan tot stand ? [1]
Deze digitale tekst versie 2, 2009 is bedoeld voor professionals die scheidende mensen begeleiden bij het tot stand brengen van een goed ouderschapsplan. De geraadpleegde bronnen zijn op de een of andere wijze betrokken geweest bij de totstandkoming van de wetgeving die met het oog op zorgvuldig scheiden per 1 maart 2009 van kracht is geworden.
Met behulp van deze digitale versie kan op praktische wijze met de ouders worden gewerkt aan het ouderschapsplan. Ter voorbereiding op de begeleiding en invulling kan de ouders worden aanbevolen om Kind in Bemiddeling of Gelukkig getrouwd, gelukkig gescheiden te lezen.
In beide boeken wordt de hier gekozen benaderingswijze gevolgd en ondersteund.
In Gelukkig getrouwd, gelukkig gescheiden ligt het accent iets meer op de partner en ouderproblemen.
In Kind in bemiddeling ligt het accent iets meer op het ouder zijn en het kindaspect.
Deze tekst wordt U zonder dat een tegenprestatie wordt verlangd beschikbaar gesteld. Als U de opsteller een plezier wilt doen meldt U dan uw ervaringen, verbeter- en verander voorstellen via Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. . Zo kunnen we met elkaar de meest actuele en best werkende versie met elkaar delen, alles ten behoeve van kinderen van ouders die een scheiding moeten meemaken.
[1] Een ontwerp van Cees van Leuven en Annelies Hendriks
aan de hand van:
Gezamenlijk gezag na scheiding, een praktijkmodel, (van Leuven, EB 1998, sept/oktober nummer 10), Kind in Bemiddeling (Hendriks en van Leuven, SWP 2007)
de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding, in werking sedert 1 maart 2009
Uit elkaar...En de kinderen dan?, brochure van de minister van Jeugd en Gezin
Gelukkig getrouwd, gelukkig gescheiden, ( G.P Hoefnagels, Kluwer 2009)
Inleiding : Wat maakt een ouderschapsplan tot een goed ouderschapsplan? [2]
In een ouderschapsplan dienen ten minste de drie wettelijke thema's te worden uitgewerkt: de verdeling tussen de ouders van de zorg- en opvoedingtaken met betrekking tot het kind, de wijze waarop de ouders elkaar informatie verschaffen en met elkaar overleggen en de kosten van verzorging en opvoeding van het kind. Indien deze onderwerpen zijn uitgewerkt kan niet worden gesteld dat een goed ouderschapsplan tot stand is gekomen.
Wil sprake zijn van een ten minste toereikend ouderschapsplan dan zullen de onderwerpen inhoudelijk zijn uitgewerkt en zullen de ouders voorts ook afspraken hebben gemaakt over een groot aantal andere thema's zoals bijvoorbeeld het feitelijk verblijf van de kinderen bij ieder van hen, het handelen van de ouders in medische aangelegenheden die hun kind betreffen, vakanties, feestdagen, schoolkeuze en communicatie met de school, respectievelijk participatie in de schoolactiviteiten door ieder van de ouders, de omgang na de scheiding met de grootouders en andere familieleden, de introductie van een nieuwe partner bij een van de ouders.
Voorts zal het ook gaan over heel praktische punten als bijvoorbeeld de wettelijke aansprakelijkheid van de ouders voor het kind, bedtijden en andere opvoedingsregels en de huisregels in beide huizen. Bijzondere aandacht verdient het maken van een evenwichtige afspraak over het verhuizen van een van de ouders in de periode waarin ouders samen het gezag over hun kind hebben. Een goed ouderschapsplan kent een hoog ambitieniveau: de totstandkoming daarvan brengt bij de ouders een bewustwordingsproces op gang en dwingt hen om over de meeste facetten van ouderschap (na scheiding) na te denken en daar met
elkaar over te praten.
Een goed ouderschapsplan bevat daarom in elk geval ook een considerans. Het laat zien dat er over belangrijke dingen is nagedacht door de ouders. Het sluit aan op de behoeften en capaciteiten van de betrokken ouders en het kind. Het maakt het groeiproces, dat ouders na scheiding door zullen maken, zichtbaar en voelbaar. Het hoeft niet per se een dichtgetimmerde overeenkomst te zijn. Belangrijker is dat het inzicht geeft in het denkproces daar waar nog geen sluitende regeling tot stand kan worden gebracht. Het biedt ouders een eenvoudige toegang tot nader overleg, bij voorkeur onder begeleiding van een mediator. Het plan is dynamisch en maakt afspraken toetsbaar.
[2] Met dank aan Fred Schonewille, Scheiding en ouderschap, WPNR 2009/6800, p. 430-442.
De minister van Jeugd en Gezin heeft in de brochure Uit elkaar...En de kinderen dan? (Uitgave Jeugd en Gezin, www.jeugdengezin.nl en Postbus 51 Informatiedienst, 0800-8051) de aandachtspunten voor het ouderschapsplan verwoord, pag. 40 en 41. Hierna volgt het Model Ouderschapsplan (ook wel: Zorgmodel).
OUDERSCHAPSPLAN
Art. 1 Uitgangspunten
Hier is ruimte voor een considerans. Dat woord lijkt minder geschikt voor ouders en kinderen. Vandaar dat hier, ook in de brochure van Jeugd en Gezin, is gekozen voor de aanhef: uitgangspunten. Hier worden de doelen bepaald die de ouders willen bereiken.
Bijv.: Het doel is zoveel als mogelijk aan te sluiten bij het ouderschap zoals dat er tijdens de samenwoning uit zag. Hiermede beogen de ouders de tot heden goede relatie tussen de kinderen en de ouders voort te zetten. Laat hierna een korte beschrijving volgen van het ouderschap tijdens de relatie. Indien de ouders juist een verandering tot stand willen of moeten brengen kan dat hier ook worden weergegeven, met de daarmede beoogde doelstelling.
Art. 2 Zorgregeling
Voorbeeldtekst: Ondergetekenden hebben gesproken over de wijze waarop zij het ouderschap na scheiding vorm willen geven. De uitwerking daarvan volgt hierna. In het schematisch overzicht wordt beschreven hoe de ouders in praktische zin in hun verzorging en opvoeding te werk gaan, zowel ten opzichte van elkaar als ten opzichte van het kind. Aansluitend wordt beschreven wat de ouders zijn overeengekomen over de wettelijk verplicht te regelen zaken.
Art. 3 Opvoedingsstijl
Hoe denken de ouders over het stellen van regels en over omgangsvormen Wat moet er gebeuren als de kinderen regels overtreden Hoe staan de ouders tegenover handhaving van regels ? In hoeverre mogen de kinderen meepraten over regels en beslissingen die hen aangaan?
Bijv.: Wat betreft opvoedingsstijl verschillen ondergetekenden niet erg van elkaar. Waar de moeder meer hecht aan structuur en het aanhouden van een dagelijks ritme, laat de vader meer ruimte voor eigen invulling van de dag door de kinderen. Daar waar dat fricties geeft zullen ondergetekenden naar een compromis toe werken.
Art. 4 Regels
Welke regels moeten in beide huishoudens gelden ? Denk aan zindelijkheidstraining, gezonde voeding, bedtijden, huiswerk maken, hoe laat binnen zijn, kerkbezoek.
Bijv.: Regels die in beide huishoudens zullen worden gehanteerd: bedtijden door de week: tussen 20.30 uur en 21.00 uur; in de weekeinden (vrijdag- en zaterdagavonden): 22.00-22.30 uur. Huiswerk wordt in beide huishoudens gemaakt, de ouders zullen daar op toezien.
Art. 5 Overleg / periodieke bijstelling
Kinderen ontwikkelen zich, situaties veranderen. Hoe groeit het ouderschapsplan mee ? Welke afspraken zijn nodig om op bepaalde momenten te bezien hoe alles loopt en of bijstelling nodig is ? Wat doe je als er tussentijds aanleiding is tot verandering ?
Bijv.: Ondergetekenden realiseren zich dat met het verstrijken van de tijd de omstandigheden rond de kinderen veranderen. Het ouderschapsplan zal daarop zonodig nader worden afgestemd. Indien één van de ouders of de kinderen een probleem of gewijzigde omstandigheid aan de orde stelt zullen ondergetekenden hierover met elkaar in overleg gaan teneinde, de kinderen gehoord, tot een oplossing te komen.
Art. 6 Afwijking van de regeling
Wanneer mag worden afgeweken van de afgesproken regeling ? Alleen in geval van ziekte, bezoek aan arts, verjaardagsfeestje bij vriendje.....? En na overleg?
Bijv.: Bijzondere omstandigheden kunnen rechtvaardigen dat van de afspraken wordt afgeweken, in noodsituaties zelfs zonder vooroverleg, in andere gevallen steeds na vooroverleg of vooraankondiging. Zo spoedig als daarna mogelijk zullen ondergetekenden om de tafel gaan teneinde de afwijkingen achteraf te bespreken en de gepaste maatregels te treffen teneinde afwijkingen in de toekomst te vermijden.
Art. 7 Aanpak bij verschil van mening
Als het niet op eigen kracht lukt een conflict op te lossen, wie kun je dan inschakelen? Een gezamenlijke vertrouwenspersoon, mediator...?
Bijv.: Indien ondergetekenden er niet in slagen in onderling overleg tot een oplossing te komen omtrent een aangelegenheid die tenminste voor één van de ouders of de kinderen van te groot belang wordt geacht om te laten lopen, zullen ondergetekenden de hulp inroepen van ..., mediator, bij gebreke van beschikbaarheid een mediator aangesloten bij ...
Art. 8 Overdracht
Halen of brengen. Bijvoorbeeld: steeds om en om bijv. de ene ouder haalt op, andere brengt weg.
Art. 9 Informatieoverdracht
Hoe wordt informatie over de kinderen overgebracht.
- communicatie tussen de ouders: mondeling, per telefoon of per mail
Communicatie over:
- belangrijke medische beslissingen
- schoolkeuze, vorderingen
- rapporten, ouderavonden
- kampen en/of vakantie met derden
- vakantieschema kinderen/ouder
Bijvoorbeeld:
- 1x per maand contact
- Een korte schriftelijke opsomming van gegevens
- die voor de andere ouder van belang zijn, volstaat
- De andere ouder reageert schriftelijk binnen een week
- Post niet via de kinderen
- Berichten ook niet mondeling via de kinderen
- Met het oog op vakanties/vrije dagen voorstellen tenminste 6 maanden vooraf
Art. 10 Tussentijdse contacten
Kan het kind, als het bij de ene ouder is, contact zoeken met de andere ouder en hoe (telefoon, e-mail)?
Art. 11 Contact met familie
Hoe onderhoudt het kind contact met grootouders en verdere familie van beide kanten?
Art. 12 Verhuizing
Welke regels worden in acht genomen ingeval één van de ouders van plan is te gaan verhuizen?
Bijv.: Van een voorgenomen verhuizing van meer dan 15 km vanaf de bestaande woonplaats wordt tenminste vier maanden voorafgaande aan de verhuizing kennis gegeven aan de andere ouder. Omtrent de gevolgen van de voorgenomen verhuizing zullen ondergetekenden aansluitend in overleg treden. Indien ondergetekenden omtrent de gevolgen niet tot overeenstemming kunnen komen, ook niet nadat een poging om er in mediation uit te komen niet is gelukt, is het aan de ouder die voornemens is te verhuizen om daartoe (vervangende) toestemming van de rechter te verkrijgen voordat daadwerkelijk wordt verhuisd.
Art. 13 Wijziging in het leefverband van een ouder
Hoe om te gaan met een wijziging in de leefomstandigheden van een ouder, zo als de komst van een nieuwe partner?
Bijv.: De ondergetekenden zijn voornemens elkaar tijdig op de hoogte te stellen van veranderingen in de persoonlijke levenssfeer die het ouderschap ook aangaan. Zo mogelijk zullen ondergetekenden elkaar informeren voordat de kinderen met de gewijzigde omstandigheden bekend raken.
Art. 14 Schematische weergave van belangrijke zorgonderwerpen
Hierna volgt de schematische weergave van de invulling van belangrijke zorgonderwerpen. Waar de overleg kolommen van toepassing zijn betekent het plaatsen van het kruisje buiten de overleg kolommen dat de ouder die het aangaat zonder overleg met de andere ouder en ook zonder raadpleging een beslissing kan nemen. Indien het kruisje is gezet in de kolom na overleg en aan de zijde van bijvoorbeeld de vader, dan kan de vader eenzijdig beslissen, echter niet dan nadat hij de moeder zal hebben geraadpleegd. Indien het kruisje in de kolom onder in overleg wordt geplaatst betekent dit dat een beslissing steeds in gezamenlijkheid wordt genomen door beide ouders. Afhankelijk van de behoefte van ouders of de leeftijd van de kinderen kan de lijst worden uitgebreid of beperkt (ingeval van een zeer jong kind zal er ook iets worden opgenomen over de crèche of het kinderdagverblijf).
SCHEMATISCHE INVULLING EN WEERGAVE
| Moeder | Vader | ||||||
| na | in | na | |||||
| overleg | Opmerkingen | ||||||
|
Dagelijkse zorg (waar kinderen verblijven, eten+drinken e.d.) |
|||||||
| - | Huisregels (bedtijden) | ||||||
| - | Kapper | ||||||
| - | Kleding | ||||||
| - | Persoonlijke verzorging (piercings, tatoeages) | ||||||
|
School |
|||||||
| - | Huiswerkcontrole | ||||||
| - | Schoolkeuze | ||||||
| - | Ouderavonden | ||||||
|
Sport |
|||||||
| - | Regelingen omtrent sport | ||||||
| - | Sportkleding | ||||||
| - | Sportkeuze (bijv. bij een andere sport gaan) | ||||||
|
Medische zorg |
|||||||
| - | Bijzondere belangrijke beslissingen | ||||||
| - | Kleinere (minder belangrijke) beslissingen (bijv. tandarts, bloedprikken, inenten, doktersbezoek i.v.m. griep/verkouden e.d.) | ||||||
| - | Toedienen medicijnen | ||||||
|
Muziek(les) |
|||||||
| - | Keuze, begeleiding | ||||||
|
Bijzondere vakantie |
|||||||
| - | Kampen (bijv. toernooi) | ||||||
| - | Vakantie met vriendjes | ||||||
| Moeder | Vader | |
|
Week- en weekendritme |
||
| Maandag t/m vrijdag | ||
| Weekenden | ||
| Moeder | Vader | Opmerkingen | ||
|
Vakanties |
||||
| - | Zomervakantie | |||
| - | Herfstvakantie | |||
| - | Sinterklaas | |||
| - | Kerstvakantie/nieuwjaar | |||
| - | Krokusvakantie | |||
| - | Meivakantie | |||
| - | Pasen/pinksteren | |||
| - | Hemelvaart | |||
|
Bijzondere dagen |
||||
| - | Vaderdag | |||
| - | Moederdag | |||
| - | Verjaardag kinderen | |||
| - | Verjaardag ouders, broers, zusters, grootouders | |||
|
Financieel |
||||
| - | Beheer spaarrekeningen | |||
Art. 15 Hoofdverblijfplaats
De kinderen hebben hun hoofdverblijf bij de moeder / vader en zullen bij hem / haar in het bevolkingsregister van de gemeente ingeschreven staan. Aan hem / haar komt dan ook de kinderbijslag ten goede. Met de ouder bij wie de kinderen niet hun hoofdverblijfplaats hebben geldt een contactregeling als beschreven in het schematisch overzicht onder week en weekend regeling, vakantie en bijzondere (feest)dagen. Voor beide ouders geldt dat zij participeren in de verzorging en opvoeding van de kinderen.
Art. 16 Wettelijke aansprakelijkheid
Beide ouders zullen er op toezien dat de kinderen inzake wettelijke aansprakelijkheid verzekerd zijn.
Art. 17 Kinderalimentatie
Met ingang van datum en zolang het kind / de kinderen minderjarig is / zijn en bij de vader / moeder wonen, betaalt de vader / moeder aan de moeder / vader een alimentatie voor het kind / de kinderen van € per kind per maand. Deze alimentatie zal zijn onderworpen aan de wettelijke indexering als bedoeld in artikel 1:402a BW, voor het eerst per 1 januari 20 .
Art. 18.1 Alimentatie jongmeerderjarige
Vanaf het tijdstip waarop een kind meerderjarig wordt betaalt de vader / moeder de in artikel 4.1 genoemde alimentatie aan het kind zelf ex artikel 1:395a BW op een door het kind aan te wijzen bankrekening, tenzij het kind op dat moment nog bij de vader / moeder woont. In dat geval wordt door de ouders en het kind in onderling overleg bepaald op welke wijze wordt betaald, zolang die situatie voortduurt.
De wettelijke indexeringsregeling blijft van toepassing totdat het kind de 21-jarige leeftijd heeft bereikt.
Eventueel: Art. 18.2 Bijdrage tot 25 jaar
De ouders / de vader / de moeder verplichten / verplicht zich aan een kind van 21 jaar of ouder een (studie) bijdrage te betalen zolang het kind met redelijke resultaten en in overleg met hen /hem /haar met een beroepsopleiding bezig is of studeert, doch uiterlijk tot het tijdstip waarop het kind de 25-jarige-jarige leeftijd bereikt.
Hiervoor hanteren de ouders als norm de voor voortgezette studiefinanciering gestelde eisen/hetgeen als normale voortgang wordt gekwalificeerd door de opleiding in kwestie.
Dit beding ten behoeve van ieder der kinderen van de ouders is onherroepelijk, zodat de kinderen het recht hebben om zonodig nakoming van dit beding te vorderen. De ondertekening van dit convenant geldt tevens als aanvaarding van dit beding door partijen als wettelijk vertegenwoordigers van hun minderjarige kinderen.
Art. 19 Informatie en consultatie
De ouders zullen elkaar over en weer in kennis stellen van zaken en problemen die rond de kinderen spelen en van belang zijn voor de verzorging, opvoeding en ontwikkeling van de kinderen.
Art. 20 Betrokkenheid van de kinderen bij de totstandkoming van dit ouderschapsplan
De kinderen zijn op de navolgende wijze bij de totstandkoming van dit ouderschapsplan betrokken:
Bijv.: Op hoofdlijnen hebben de ouders het plan met de kinderen doorgenomen, met name waar het betreft de zorg- en tijdsverdeling.
| Plaats | Datum |
| Naam ouder 1 | Naam ouder 2 |
| Handtekening | Handtekening |